Céard é seo?

An t-eagrán is déanaí

Cartlann

Comórtas

Ordú

Teagmháil

Cóipcheart

Údar-lann

Aíonna

Urraíocht

Naisc

Dán

le Gréagóir Ó Dúill

Caisleán Átha Troim


Caithim pingneacha na cuimhne 

              de dhroichead na traenach

ar an Bhóinn. Siúlaim de bhróga adhmaid

              ar chonair staire.

Seolaim cipíní béir ar an abhainn.

 

I dtobainne a ghobann sé aníos, 

              magnificat don dorn, don chlaíomh,

ar chamadh beag san abhainn mhór, 

              buarach ar bhó fhionn ríoga dhiaga

sin na n-oileán agus na réalta.

 

Ar áth. Nach átha a thug an stair 

              trasna abhna ariamh, áth na gcliath

ar an dubhlinn, áth beag na Fearsaide, 

              droichead átha an áir

agus áth sin Fheardia is a chéile comhraic.

 

Seo Áth Troim, crann a mhallaigh Adhamhnán: 

              ‘an té

a mharaíonn bean nó páiste, ná fágtar ina dhiaidh

ach neantóg, trom is traonach’.

 

Mallacht eile a thug bainríon ar leannán fir chéile

cipí den trom a cheangal, fasces chun a leaba sheoil

a shnadhmadh, gad ar an bhreith.

 

I dtobainne a ghobann sé aníos, fothrach anois

ach neart sna ballaí sin cé briste iad,

bearnach mantach ach ar chaoi fós bagrach.

 

A thoirt, na ballaí bána sin ag síneadh ina airde

chun na spéire, daingean slán,

compal cinnte gan baol a ghafa

 

Geal bán i dtús an fhómhair, lá gréine, 

              chomh mór sin

is gur beag taobh leis Teamhair na Rí 

agus tuambaí ghleann na Bóinne.

 

Níor ghnáth leis an mhuintir seo iad féin a cheilt.

Lámh láidir, léine iarainn, stail ard, daingean cloiche 

a ngníomhas ar an fhearann.

 

Na dúchasaigh bhochta ar a mhalairt d’ealaín, ag plé

le stair, ag bunú cúise ar fhilíocht, gan fhios

cad bhí i ndán dóibh.

 

Cloch ar bharr cloiche, is Gaeil bhochta

ag titim ina sclábhaithe de scafall, 

bealach amháin nó bealach eile.

 

Dún agus daingean mar a bheadh fiacail,

starrfhiacal toirc, sás chun réabtha

geal bán ag sá aníos ar an mhachaire.

 

Cnaipe mór cnáimhe, cár cíocrach

anuas ar an Mhí, ar an chúige

a baineadh den chuntas.

 

Ceangal a d’fháisc geata thiar thuaidh na Páile,

dorn dúnta in éadan Ultach,

bunáit sluaghaidh, tionól parlaiminte. 

 

Ruachloch ghainimhe thart ar fhuinneoga

thuas go hard, crotal agus leiceann ag cloí

le ballaí, baill dhaite agus bratóga

 

ar ghile an phlastair aoil. Rian na gcéadta bliain 

de chac ag sileadh anuas

de gharderobes gaothmhara.

 

Tugann an treoraí thart muid

eochair mhór aige don doras,

geansaí an Dúchais mar chulaith oifige air.

 

Fear ar mheánairde, meánaosta, blagaideach,

grinn ag a bhfuil ciall don stair, dá athscríobh

agus dá fírinne shearbh gharbh.

 

Níonn sé a lámha gan uisce 

              i bpiscina dúbáilte an tséipéil

agus imíonn fíon agus uisce amach ar an bhalla

chun aontú le dúile an aeir, na gcloch, 

              na fearthainne.

 

Tránn an fearmad, tagann gearb ar an chneá,

Ní fágtar ann ach ballógaí fothraigh,

scéal don leanbh, don turasóir ar saoire.◊


Feasta,
Eagrán Deireadh Fómhair 2009


Abhaile | barr | clár na míosa seo