One of the visitors that came on ragairne to Carey’s almost every night was a neighbour, a middle aged man called Seán Mac Mathúna. He was a good listener and in the beginning rarely contributed to the night’s entertainment… I realized that in him I had found a man who could help in the work of saving something of the tradition of Thomond. He came of an ancient family, one of his ancestors being a poet, Donncha an Chairn, who kept a school near Ennis towards the end of the 18th Century… his burning love for Irish … overcame his shyness and [he] at length agreed to do what he could in the neighbourhood.

Mórshaothar breallach do shailigh an páipéar glan,
Gan uaim gan aiste gan aiteas ach ráifléis leamh;
I mbuaic Phegasus is eagal gur baol do neach
Gach tuata marcaigh do chleachtach a bheith chlé ar each.

Ní breitheamh ar aiste, véarsa ná laoithibh léinn
Seargnach searbh, seasc, nach suite a gcéill,
Do chleachtadh an t-each ar gceapadh dríodar dréacht,
Pegasus bacach mairceach claoite caoch.

Bhí ciúnas timpeall an tí agus díreach glan nuair a bhí mé ar na pointí a aistriú tháinig cnag ar an ndoras agus d’airigh mé an chaint. Nuair a labhraíodar bhí a fhios agam gur beirt bhuachaillí a bhí chugam. Shíl mé ar dtús gan iad a ligean isteach, mar bhí a fhios agam go raibh cineál beag oilbhéas iontu. Ach nuair a ghealladar go fírinnneach ná déanfaidís dada as bóthar ní fhéadfainn iad a fhágaint amuigh. Mo thrua mo dhíchéillí. Nuair a bhí mé feannta ó bhonn go baithis b’éigin dom an scríbhneoireacht a fhágaint ansin agus tine a chur síos. Bhí dúil i mbraon tae agam agus nuair a bhí an tine ag corraí bhuail mé an citeal os a cionn agus d’iarr an bheirt orm a gcupán féin a chur síos. I gcaitheamh na feidhle ní raibh nóiméad staidéir ar an mbeirt. Bhídís ag amhrán tamall agus tamall ag déanamh gleo. Nuair bhídís sáraithe ón gcleas sin d’iompaidís ar a bheith ag rince agus ag pramsáil ar fud na háite. Níor tháinig fearg ná fuasaoid orm ar feadh i bhfad. Nuair a d’iarrfainn orthu an suaimhneas a thabhairt dom fad a bhínn ag scríobh paiste de mo leabhar is amhlaidh a bhídís ag stealladh magadh fúm. Ba chuma leo faoi chroí an diabhail cad a dhéanfainn féin ná mo leabhar. Ní raibh uathu ach a bheith ag déanamh creidhill orm. Bhris an fhoighne orm agus tháinig cuthach feirge orm. Ruaig mé uaim an bheirt, ach bhí an oíche sin loite orm.

‘Dá bhrí sin thoghas amach beirt, Pádraig Ó Catháin, An Chrois, agus Seán Mac Mathúna, Luach [Lúch], Dúlainn agus leo san ghabhas trí mhianach an leabhair seo go léir ag baint úsáid astu chun chabhraithe lena chéile.’

Sé an clár a bhí socraithe againne, ragairne oíche gheimhridh i dtigh tuaithe, agus bhí díospóireacht fhada scríofa amach agam féin agus bhí san de ghlanmheabhair agam féin agus fear eile. Bhí scéalta, amhráin agus ceol socair againn, agus bhí cead againn an ragairne go léir do chur isteach sa teileafón ag Lios Dún Bhearna. Ach mo chreach, nuair a bhí súil againn go nglaofaí orainn, sé an scéal a fuair sinn go gcaithfí gach uile fhocal den chlár a scríobh amach sula nglacfadh na daoine atá os cionn an eidifón craolacháin in Áth Luain, ní raibh aga againn ar sin a dhéanamh agus thit an ghnó.

Bím lá go fónta agus anois le déanaí gan a bheith go maith…. nach againn do bhíodh an saol breá soilbhir suairc gach turas a thugfá ar an Luach [Lúch], nuair a thugfá an tseanaimsir Ghaelach ar ais ar feadh ala na huaire. Chumha lár mo chroí gur ag déanamh cré anois atá mórchuid den dream do bhíodh láithreach ag na cruinnithe sin… arís agus arís eile go dtuga Dia do shláinte duit agus go n-airí scéal maith uait.’

Ní obair an dheas bheith ag tochailt trí thalamh fiáin fliuch na laethanta seo, ach tá céad obair ar an saol atá níos measa ná bheith ag iarraidh rud beag feabhais a chur ar ghiota beag talún den sórt a bhfuil sinne ag plé leis anseo i dtóin an Luaigh. Uaireanta ní lú ná sórt mórtais a thagann orm as mo chuid oibre dá shuaraíocht le rá é. Ná bhfuil mé ag tabhairt lámh bheag cúnta chun blúire beag de thalamh d’fhuascailt ó uisce agus ó luachair agus ó dhath an ocrais agus tá mé ag iarraidh é a dhéanamh torthúil, tirim, úsáideach… cinnte ní fheicfidh mise dada dá thairbhe, ach nach bhfeicfidh duine éigin é agus nach maith an rud sin…. fuair fearaibh chomh maith is a bheathaigh an mhóin riamh, bás ar son an tír bheag seo… nach bronntanas ó Dhia domsa agus do mo leithéidí gur féidir linn a rá, nuair a imeoidh sinn, gur fhág sinn oiread na fríde de thír uasal na hÉireann níos fearr inár ndiaidh ná mar a fuair sinn é.’